زياد كنيد ، به اين عدد ميل مىكنيد و اگر تعداد آزمايش به بىنهايت ميل كند ، حتما به اين عدد مىرسيد . قضيهء ديگرى هم در قانون احتمالات است و آن اينكه مىگويند : احتمال وقوع دو حادثهء متواتر حاصل ضرب عدد احتمالى آنهاست . به عنوان مثال اگر كسى كه سواد ندارد و حروف را نمىشناسد پشت يك ماشين تحرير بنشيند ، احتمال اينكه حرف « ب » را ابتدا بزند 32 / 1 است ( يك حرف از 32 حرف الفبا ) . اما احتمال اينكه « ب » در بيايد و پشت سرش حتما « ن » در بيايد 32 / 1 x 32 / 1 يعنى تقريبا 1000 / 1 است ، يعنى احتمال آن خيلى ضعيف است ، و احتمال اينكه پشت سر آنها « ى » در بيايد 32 / 1 X 32 / 1 X 32 / 1 يعنى تقريبا 32000 / 1 است و احتمال اينكه اين آدم بىسواد همان طورى كه روى ماشين تحرير انگشت مىزند ، شعر « بنى آدم اعضاى يكديگرند ، كه در آفرينش ز يك گوهرند » را تايپ كند 32 / 1 به توان فرضا 70 است كه در عرف مىگويند ممتنع و محال است ، در حالى كه از لحاظ رياضى اين عمل امكان وقوع دارد ، منتها عدد احتمالى به سمت صفر ميل كرده است . در نظم طبيعت كه هر قطعه‌اش را در نظر بگيريم خيلى پيچيده‌تر از يك ماشين تحرير است : چشم ، دستگاه تناسلى ، طبيعت ، افلاك ، ميكروب ، اتم و . . . احتمال اينكه بين اينها رابطه‌اى نباشد و يك فرد غير ذى شعورى اينها را به وجود آورده باشد ، عددى است كه به سمت صفر ميل كرده است . به هر حال مىگويند چون صفر نيست ، پس احتمال دارد يك چيزى باشد ، يعنى احتمال دارد ناظم اين طبيعت شاعر نباشد . همين اندازه مىپذيريم ، شما هيچ چيزى را در طبيعت به اين اندازه يقين نداريد و همين اندازه اعتقاد به وجود خدا براى ما كافى است . استاد : صحبت آقاى مهندس . . . در دو سه قسمت بود . قسمت اول مربوط به اين بود كه رابطه‌اى ميان علت صورى و علت غايى [ وجود دارد ] . البته شكى نيست كه همهء اين چهار علت با همديگر ارتباط دارند . اين مثالهايى كه عرض كرديم ، اوّل هم عرض كردم مثال در مصنوعات بشرى است و اين مثالها از جنبه‌هايى درست است ، از جنبه‌هايى ضعيف است . همهء علتهاى چهارگانه با همديگر ارتباط دارند : علت مادى ، علت صورى ، علت فاعلى ، علت غايى . اگر مقصودتان ارتباط است كه بدون شك اين جور است ، ولى اگر مقصود اين است كه علت صورى و علت غايى هر دو يك چيز است ، نه ، يك چيز نيست ، به اين معنا كه آن كه نامش علت صورى است انتخاب شده است و هدفى از انتخاب آن بوده است . هدفى كه از انتخاب آن بوده اثرى است كه بر